Στην απώτατη νοτιοανατολική Τζια και πάνω από τις ερημικές ακτές της, βρίσκεται ένας από τους πιο υποβλητικούς αρχαιολογικούς χώρους του Αιγαίου, η αρχαία Καρθαία. Ως εκεί, φτάνεις περπατώντας μέσα σε κάποια από τα πολύ ωραία μονοπάτια του νησιού. Ή με το σκάφος σου. Ο Αντώνης Ιορδάνογλου ταξιδεύει στην Καρθαία και με τους δυο τρόπους. Δυο φορές. Η τρίτη φορά πριν λίγες ημέρες,  ήταν απλώς τιμής ένεκεν: η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της Europa Nostra βράβευσε την αναστήλωση και ανάδειξη της γοητευτικής αρχαίας πόλης.

Στην Καρθαία με το σκάφος

Οι αέρηδες έδειχναν μαλακοί εκείνο το Σαββατοκύριακο, για να πάμε με το σκάφος στη Τζια, το πιο κοντινό μας Κυκλαδονήσι. Το φουσκωτό μας έφυγε από την Ανάβυσσο και  το πλάνο έλεγε κατάδυση στα νότια του νησιού. Και μετά διανυκτέρευση… Στο μυαλό μου είχα να κοιμηθώ στη σκιά μιας αρχαίας πόλης. Που λέγεται Καρθαία…

Travels by Travelers Τρεις φορές στη Καρθαία Κυκλάδες Διαδρομές  Europa Nostra Καρθαία Κέα Τζιά
Όρμος Μεγάλες Πόλες

Μετά από πολλές βουτιές, ωραίες υποβρύχιες εικόνες και ένα μικρό ασημένιο μαγιάτικο φτάσαμε στον όρμο που λέγεται Πόλες. Είναι ένα εκπληκτικό σύμπλεγμα από δύο κολπίσκους (Μικρές Πόλες και Μεγάλες Πόλες) και ένα νησάκι. Στο λόφο ανάμεσα στις γραφικότατες αμμουδιές  υψώνονται τα τείχη και οι ερειπωμένοι ναοί της αρχαίας Καρθαίας. Και γύρω απλώνεται  η απόλυτη κυκλαδίτικη ερημιά. Ένας τόπος μεγάλης ομορφιάς, να τον πιείς στο ποτήρι.

Τα νερά δροσερά, διάφανα και τραγανά δεν χορταίνεις να τα κολυμπάς…

Travels by Travelers Τρεις φορές στη Καρθαία Κυκλάδες Διαδρομές  Europa Nostra Καρθαία Κέα Τζιά
Όρμος Μικρές Πόλες

Αφού δέσαμε καλά  το σκάφος με διπλή πρυμάτσα, βγάλαμε τον εξοπλισμό και τα λοιπά της διανυκτέρευσης,  είπαμε να πάμε να δούμε την αρχαία πόλη με το απογευματινό φως. Το ωραίο λιθόστρωτο μονοπάτι τριγυρίζει τον λόφο της Καρθαίας και μας ανεβάζει μπρος στα τείχη της πόλης. Παντού θηριώδεις θάμνοι με φασκομηλιές σκορπούν μια μεθυστική μυρωδιά  το απόγευμα. Οι δωρικοί κίονες του ναού του Απόλλωνα μαζί με την πανοραμική εικόνα της αμμουδιάς ορίζουν ένα πολύ γραφικό τοπίο. Η χαρά της φωτογράφισης… Ένα κρούιζερ και ένα ιστιοπλοϊκό σαν λευκές κηλίδες μόλις που φαίνονται στο γαλανό του κόλπου.

Ο Ναός του Πυθίου Απόλλωνα στο ανατολικό όριο της Καρθαίας

«Κάρθαια μεν ἀλαθέως ἐλαχύνωτον στέρνον χθονός, ὃμως γε μὰν οὐτοι νιν Βαβυλῶνος ἀμείψομαι» λέει ο Πίνδαρος στον 4ο Παιάνα του. Δηλαδή: «Αυτόν τον στενό, βραχώδη κόρφο γης, την Καρθαία, δεν θα την άλλαζα ούτε με την ίδια τη Βαβυλώνα».  Περπατώ ανάμεσα στα συντηρημένα και εν μέρει αναστηλωμένα ερείπια. Δυσκολεύομαι να φανταστώ την λάμψη της αρχαίας Καρθαίας που έκανε τον Πίνδαρο να λέει τέτοιες δοξαστικές κουβέντες. Όμως εκείνος την είχε δει στην ακμή της (και εγω τον ζηλέυω γι αυτό…).

Travels by Travelers Τρεις φορές στη Καρθαία Κυκλάδες Διαδρομές  Europa Nostra Καρθαία Κέα Τζιά
Αναλημματικοί τοίχοι στην Αρχαία Καρθαία

Μπορώ να καταλάβω μόνο από το τοπίο την ψυχική ευφορία που θα του δημιουργούσε η πόλη. Υποθέτω μόνο πως ο μεγάλος αυτός λυρικός ποιητής μύρισε το ίδιο φασκόμηλο, ακούμπησε το χέρι του στις ίδιες πυρωμένες από τον καλοκαιρινό ήλιο πέτρες, δροσίστηκε από τον ίδιο Σορόκο της Τζιας, άκουσε τον ίδιο βόμβο από τις σφήκες της γειτονικής υγρής ρεματιάς, είδε τους ίδιους κάβους να βάφονται πορτοκαλιοί το απόγευμα, την ώρα που η Κύθνος στο βάθος θολώνει από το πούσι.

Η Καρθαία ήταν μια από τις τέσσερις μεγάλες πόλεις της Κέας (της Τζιας δηλαδή…), οι άλλες τρεις ήταν η Ιουλίδα, η Κορρησία και η Ποιήεσσα.  Η πόλη άκμασε κυρίως την κλασσική και ελληνιστική εποχή, είχε λαμπρά ιερά και θέατρο, έκοβε νόμισμα και είχε κατοίκους μέχρι και τα πρώτα χριστιανικά χρόνια, ως τον 7ο μ.Χ. αιώνα. Μετά σκοτάδι…

Travels by Travelers Τρεις φορές στη Καρθαία Κυκλάδες Διαδρομές  Europa Nostra Καρθαία Κέα Τζιά
Ο Δωρικός Ναός της Αθηνάς

Περιδιαβαίνουμε ανάμεσα στους δωρικούς  κίονες του ναού του Πυθίου Απόλλωνος, ένα εντυπωσιακό κτίσμα του 530 π.Χ. χτισμένο στον λόφο ανάμεσα στις δύο παραλίες. Απολαμβάνω τη θέα από τα άνδηρά του και προσπαθώ να φανταστώ πως θα έδειχναν τα αγάλματα που ήταν στημένα στον πρόναο και στο πλάτωμα εμπρός από το ναό. Δυστυχώς μόνο τα βάθρα τους βρέθηκαν. Παραδίπλα ένας μικρότερος ναός του 500 π.Χ. πιθανώς ήταν της Αθηνάς: το άγαλμα της βρέθηκε σε αέτωμα του ναού, μαζί με άλλα λείψανα από εντυπωσιακή παράσταση Αμαζονομαχίας. Οι αρχαιολόγοι λένε δε πως είναι ο παλαιότερος δωρικός περίπτερος ναός στις Κυκλάδες!

Travels by Travelers Τρεις φορές στη Καρθαία Κυκλάδες Διαδρομές  Europa Nostra Καρθαία Κέα Τζιά
Το ελληνιστικό Θέατρο της Καρθαίας μετά τις εργασίες αναστήλωσης

Η αρχαία Καρθαία απλωνόταν και στους γύρω λόφους, πάνω από τη θάλασσα: αρχαία σπίτια της βρίσκονταν στις πλαγιές ενώ από τον παλιό της λιμενοβραχίονα ελάχιστα λείψανα χορταριάζουν στο ρηχό βυθό του διπλού όρμου στις Πόλες. Λένε πως το νησάκι μπροστά στο λόφο της Καρθαίας ήταν η κατάληξη του μώλου της. Εδώ έδεσε η νικηφόρα τριήρης της Καρθαίας επιστρέφοντας από την ναυμαχία της Σαλαμίνας. Μακάρι να μπορούσα να φανταστώ τη σκηνή της υποδοχής με τις ιέρειες του ναού του Απόλλωνα και τους πολίτες της Καρθαίας στην αμμουδιά…

Το ελληνιστικό θέατρο είχε μόλις ανασκαφεί όταν ήρθαμε, ίσα που διακρίνονταν τότε τα διαζώματά του,  στα οποία φιλοξενούσε ως 880 θεατές. Σήμερα αποκαλύφθηκε μεγαλοπρεπές μετά τις εργασίες αναστήλωσης: ως και τα μικρά ρωμαϊκά λουτρά που χτίστηκαν δίπλα στο θέατρο μπορούμε να δούμε.

Travels by Travelers Τρεις φορές στη Καρθαία Κυκλάδες Διαδρομές  Europa Nostra Καρθαία Κέα Τζιά
Η αρχαία Καρθαία και στην κορυφή, η Παναγιά Μυρτιδιώτισσα

Στο λόφο λίγο ψηλότερα, στην κορφή της Άσπρης Βίγλας, λάμπει κατάλευκο το εκκλησάκι της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας, εκεί ακριβώς όπου υπήρχε άλλος ένας ναός της αρχαίας Καρθαίας.  Στο βάθος δίπλα στην άμμο λάμπει επίσης το άλλο εκκλησάκι της Παναγίας τω Πολλώ. Μόνο με σκάφος έρχονται πια οι πιστοί να λειτουργήσουν τα ξωκλήσια: παλιότερα έρχονταν και πεζοί, οδοιπορώντας πάνω στα μονοπάτια που ξεκινούν από τα βόρεια του νησιού.
Στο λόφο λίγο ψηλότερα, στην κορφή της Άσπρης Βίγλας, λάμπει κατάλευκο το εκκλησάκι της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας, εκεί ακριβώς όπου υπήρχε άλλος ένας ναός της αρχαίας Καρθαίας.  Στο βάθος δίπλα στην άμμο λάμπει επίσης το άλλο εκκλησάκι της Παναγίας τω Πολλώ. Μόνο με σκάφος έρχονται πια οι πιστοί να λειτουργήσουν τα ξωκλήσια: παλιότερα έρχονταν και πεζοί, οδοιπορώντας πάνω στα μονοπάτια που ξεκινούν από τα βόρεια του νησιού.

Travels by Travelers Τρεις φορές στη Καρθαία Κυκλάδες Διαδρομές  Europa Nostra Καρθαία Κέα Τζιά
Στο ναό της Αθηνάς

Τα πιο πολλά σκάφη που είχαν έρθει μέσα στη μέρα έφυγαν. Μόνο το φουσκωτό μου και ένα κρούιζερ έμειναν εδώ για τη νύχτα. Περπάτησα μέσα στη  ρεματιά που καταλήγει δίπλα στην αμμουδιά που θα μείνουμε. Μοσχοβολούσαν οι μωβ λυγαριές και οι ροδαλές πικροδάφνες. Και παντού μεγάλες φουντωτές φασκομηλιές έριχναν την βαριά τους ανάσα.  Δεν  φανταζόμουν να είναι τόσο όμορφα…
Το βράδυ ακούγαμε τα ξύλα να τρίζουν στη φωτιά μας και τη φλοίσβο της θάλασσας μόνο. Στο κρούιζερ ανάψανε το καραβοφάναρο και μπήκαν στα σαλόνια για να δουν τηλεόραση…Η αρχαία Καρθαία έστεκε σιωπηλή στο σκοτεινό λόφο, ένας δωρικός κίονας έδειχνε τα αστέρια…
«…. ελαχύνωτον στέρνον χθονός…»

Στην Καρθαία με τα πόδια

Περίμενα να πέσει η ζέστη του μεσημεριού σε ένα δροσερό καφενείο της Ιουλίδας. Και μετά οδήγησα την εξαιρετική διαδρομή μέσα στα καταπράσινα δρυοδάση της Πέρα Μερας.  Μετά τον μικρό οικισμό της Κάτω Μεριάς (τι ωραία πλακόστρωτη πλατεία!), πέρασα τα λιγοστά αγροτόσπιτα στο Σταυρουδάκι και έφτασα στο σημείο όπου υπάρχει μπλε πινακίδα με την ένδειξη «Αρχαία Καρθαία – Πόλες». Εδώ μπήκα σε χωματόδρομο, νορμάλ και βατό. Ο χωματόδρομος καταλήγει σε μικρό πλάτωμα όπου βρίσκεται η αρχή του μονοπατιού σηματοδοτημένη με τη σχετική ξύλινη πινακίδα («Καρθαία 40΄»). Εδώ βάζω τα πεζοπορικά μου μποτάκια…

Travels by Travelers Τρεις φορές στη Καρθαία Κυκλάδες Διαδρομές  Europa Nostra Καρθαία Κέα Τζιά
Στο μονοπάτι Σταυρουδάκι-Καρθαία

Κατάφερα να παρκάρω κάτω από μια χαρουπιά: είχε κι άλλα αυτοκίνητα, το μονοπάτι είναι το πιο δημοφιλές προς την Καρθαία. Όχι το μοναδικό όμως…. Υπάρχει επίσης το ωραίο μονοπάτι της Κατωμεριάς που περνάει από την φημισμένη πηγή Καλοδούκα από την οποία (μαζί με την πηγή του Βαθυπόταμου) έπαιρνε νερό η αρχαία Καρθαία. Υπάρχει το μονοπάτι από­­­­­ τα Αστρά και τον Άγιο Συμεών που καταλήγει στην Καρθαία, το οποίο ήταν ο αρχαίος δρόμος που συνέδεε την Καρθαία με την αρχαία Ιουλίδα. Και βέβαια υπάρχει το λιθόστρωτο μονοπάτι από τα Χαβουνά  που περνάει από το εκκλησάκι του Αγίου Ταξιάρχη, διασχίζει το Πηγαδάκι (όπου αποκαλύφθηκε ένα αγρόκτημα των κλασικών χρόνων, με περίβολο και πύργους) και καταλήγει στην κοιλάδα του Βαθυπόταμου, όπου εκεί ενώνεται με το μονοπάτι που περπατάμε. Το πιο δημοφιλές και σύντομο…

Travels by Travelers Τρεις φορές στη Καρθαία Κυκλάδες Διαδρομές  Europa Nostra Καρθαία Κέα Τζιά   Το μονοπάτι μου κατηφορίζει δίπλα στη ρεματιά του Βαθυπόταμου, πολύ ομαλά.  Στο μεγαλύτερο μέρος του είναι πανάρχαιο καλντερίμι πλαισιωμένο με ξερολιθιές. Λιγοστές παμπάλαιες καθοικιές (ή κατικιές, τα Τζιώτικα αγροτόσπιτα της υπαίθρου) στέκουν άδεις και σιωπηλές δίπλα στο μονοπάτι.  Οι συκιές μοσχοβολάνε και πυκνές φασκομηλιές μαζεύουν με το άρωμά τους μέλισσες και πεταλούδες. Σκίνοι και αγκαθωτοί θάμνοι, φλόμοι και φιδόχορτα σκεπάζουν τις απότομες πλαγιές.  Στην κορυφή του απέναντι βουνού βιγλίζει ολόλευκο το ξωκλήσι της Αγίας Βαρβάρας. Περπατάμε νωρίς το απόγευμα, όταν το μονοπάτι είναι στη σκιά και η πεζοπορία άνετη. Κατηφορίζουμε ολοένα ώσπου φτάνουμε στον πάτο της κοιλάδας και το μονοπάτι πιά ακολουθεί την ξερή (το καλοκαίρι) κοίτη του Βαθυπόταμου με τις μεγάλες κροκάλες και τις καλαμιές. Στις απότομες όχθες του ποταμού μικρά περιβόλια με λεμονιές, τριγυρισμένα από πεζούλια και ξερολιθιές θυμίζουν το μόχθο του Τζιώτη αγρότη.  Πεζοπορούμε μέσα στην πυκνή βλάστηση, σε ένα μεθυστικό μισοσκόταδο που το λιγοστό φως που ξετρυπάει τις φυλλωσιές δεν καταφέρνει να φωτίσει. Μετά από συνολικά 45 λεπτά (περίπου…) περπάτημα η κοίτη του Βαθυπόταμου ανοίγει στεφανωμένη με πικροδάφνες και λυγαριές  και μπροστά μας απλώνεται ο κόλπος Μικρές Πόλες, με το άσπρο εκκλησάκι της Παναγίας: μεγάλες παρατημένες σχάρες στα γύρω πεζούλια του θυμίζουν το τρικούβερτο πανηγύρι που στήνεται εδώ της Αγίας Τριάδας. Αριστερά μας λάμπουν οι κερκίδες του αρχαίου θεάτρου. Τρέχουμε για μια βουτιά στα κρυστάλλινα νερά της βοτσαλωτής παραλίας.
Την Καρθαία θα τη δούμε μετά…

Σε μια γιορτή για την Καρθαία…

Την Παρασκευή 15 Σεπτεμβρίου η αρχαία Καρθαία γιόρταζε. Η συντήρηση και ανάδειξη της αρχαίας πόλης πήρε το βραβείο  «Europa Nostra 2017” (βραβείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης  για την Πολιτιστική Κληρονομιά) μετά από πρόταση της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος & Πολιτισμού.

Οι φίλοι της Καρθαίας έφταναν ως εδώ από το πρωί με σκάφη αλλά και πεζή από το ωραίο μονοπάτι από το Σταυρουδάκι. Απόλαυσαν ξεναγήσεις στο χώρο και μετά την τελετή των αποκαλυπτηρίων του βραβείου, καθισμένοι στο αναστηλωμένο ελληνιστικό θέατρο της Καρθαίας παρακολούθησαν ένα μουσικό δρώμενο με θέμα τη ραψωδία Ω της Ιλιάδας. Και έτσι, μετά από τόσους αιώνες, αυτή η αρχαία γωνιά του Αιγαίου ξαναείδε θεατές και παράσταση!

Επιστρέφοντας στην Κορρησία, η ημέρα έκλεισε με τις ομιλίες στο Πνευματικό Κέντρο «Στυλιανός Ρέστης».  Η βραδιά ήταν γλυκιά, φθινοπωρινή, βρεγμένη από τις φουσκοδεντριές του νοτιά. Η Καρθαία επέστρεψε στην αιώνια σιωπή της, ομορφότερη και λιγότερο άγνωστη πια….

Κι εγώ σκέφτομαι ότι θέλω να ξαναδώ στο Μουσείο της Ιουλίδας εκείνα ωραία αετώματα από το ναο της Αθηνάς, στην Καρθαία…

 

Που βρίσκεται?

Στη Τζια ή Κέα, το πιο κοντινό στην Αττική νησί των Κυκλάδων. Ο μοναδικός τρόπος να φτάσετε στο νησί είναι με πλοίο από το Λαύριο. Και για να φτάσετε στην Καρθαία θα πρέπει να ακολουθήσετε ένα σηματοδοτημένο ωραίο μονοπάτι. Αλλιώς ένα ιδιωτικό σκάφος κάνει τα πράγματα ευκολότερα (και ένα ελικόπτερο επίσης…).

Center map
Traffic
Bicycling
Transit

Προηγούμενο άρθροΕκδήλωση μνήμης για τον Νίκο Κουνδουρο στο Ελαιοτριβείο Μουσείο Βρανά της Λέσβου
Επόμενο άρθροΚύθηρα με παιδιά
Ο Αντώνης ξεκίνησε το ταξίδι πηγαίνοντας στην Κρήτη να σπουδάσει μαθηματικά και ακόμη δεν το έχει σταματήσει. Μετά από μια μακρά πορεία, ποικίλες σπουδές και αμέτρητα χιλιόμετρα σε κάθε γωνιά της Ελλάδας συνεργάστηκε για πολλά χρόνια με τις εκδόσεις Road ως επικεφαλής χαρτογράφος. Παράλληλα συνέχισε να μπερδεύει τα βιβλία που διαβάζουμε ταξιδεύοντας με αυτά που μας ταξιδεύουν και γι αυτό έγραψε τέσσερις μεγάλους ταξιδιωτικούς οδηγούς Road (για τη Μακεδονία, το Άγιο Όρος και τη Χίο) και ακόμη αρκετά ταξιδιωτικά βιβλία, στις εκδόσεις Φυτράκη, Αδάμ Πέργαμος , Λιβάνη και Ίνδικτος. Γνωρίζει όσο ελάχιστοι ταξιδιωτικοί συγγραφείς την Ελλάδα και συνεργάστηκε για χρόνια με ολες τις μεγάλες ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά γράφοντας πολλούς ταξιδιωτικούς οδηγούς και σχεδιάζοντας χάρτες για διάφορους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης και το περιοδικό «National Geographic». Μαζί με τη Μάγια Τσόκλη έφτιαξαν το ταξιδιωτικό περιοδικό “Passport”, της «Καθημερινής» όπου έγραφε για χρόνια ιστορίες από τις πιο άγνωστες γωνιές της Ελλάδας. Έχει φτιάξει ταξιδιωτικά apps και ήταν αρχισυντάκτης στο ταξιδιωτικό τμήμα της εφημερίδας «Έθνος». Ήταν διευθυντής προγράμματος σε ραδιοφωνικό σταθμό (έχει πολλές εκατοντάδες ώρες στο «ραδιοφωνικό αέρα») και γραφει για πολλά χρόνια σε περιοδικά για τη θάλασσα και τις καταδύσεις. Είναι δημιουργός του travel blog www.thegreektraveller.com και διευθύνει το αθηναϊκό γραφείο του ταξιδιωτικου οργανισμού My Odyssey Ltd, σχεδιάζοντας πολυτελή ταξίδια Κινέζων στην Ελλάδα. Όμως πέρα και πάνω απ όλα αυτά γράφει για να ταξιδεύει. Και ταξιδεύει για να γράφει…

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here