Τι σκέφτεσαι όταν ακούς Θράκη; Ορεινή Ροδόπη, Πομακοχώρια, Δέλτα Έβρου. Δάσος Δαδιάς, Ξάνθη, Κομοτηνή, στενά Νέστου και πολλά είπα. Οι ακτές της Θράκης όμως, εντελώς έξω από τις γνωστές ταξιδιωτικές διαδρομές, έχουν  στην αμμουδερή τους αγκαλιά σπάνιους θησαυρούς της φύσης και του πολιτισμού. Ο Αντώνης Ιορδάνογλου μας καλεί σε ένα καλοκαιρινό ταξίδι στην παραλιακή Ξάνθη…

Χωράφια με δημητριακά γύρω από τα Άβδηρα

Αφήνουμε την Νέα Εγνατία Οδό λίγο έξω από την Ξάνθη και αρχίζουμε να οδηγούμε προς τον επίπεδο ορίζοντα, όπου απλώνονται τα χιλιάδες στρέμματα με τα στάρια και τα βαμβάκια (και τα λίγα αμπελάκια της Οινοποιίας Βουρβουκέλλη). Περνάμε μέσα στη ζέστη του μεσημεριού κάτω από τους πελαργούς που φωλιάζουν στις κολόνες της Γενισέας και στρίβουμε στα ήσυχα ζεστά δρομάκια των Αβδήρων…

Μία βόλτα στη κωμόπολη των Αβδήρων που βρίσκεται περίπου μισή ώρα από το κέντρο της Ξάνθης.

Το χωριό έχει αρκετές όμορφες γειτονιές, με ωραία παλιά αρχοντόσπιτα – όπως του Παναγιώτη Παμουκτσόγλου με την καλοσυντηρημένη μακεδονίτικη αρχιτεκτονική του 19ου αιώνα και τα καλοφτιαγμένα χαγιάτια – τα οποία φανερώνουν την παλιά του αίγλη. Η ακμή αυτή των Αβδήρων ήταν αποτέλεσμα της αγροτικής παραγωγής και της καλλιέργειας του καπνού. Ακούς ακόμη τους ηλικιωμένους αγρότες να λένε για τον καπνό … «Παλιά ήταν λίρα και οκά..». Ωστόσο σήμερα οι περισσότεροι καλλιεργούν βαμβάκι, στάρι και βιομηχανική τομάτα. Πολλοί Αβδηρίτες δουλεύουν στα γύρω εργοστάσια της Ξάνθης, αλλά μένουν μόνιμα εδώ. Τις  τελευταίες δυο δεκαετίες γυρνάνε στην πατρίδα τους και αναστηλώνουν τα παλιά τους σπίτια.

Ο ήλιος καίει ακόμη καθώς οδηγούμε γύρω από το χωριό. Μπροστά μας ένα σμάρι μαντιλοδεμένες γυναίκες διασχίζουν σκυφτές τα βαμβακοχώραφα ανάμεσα τα Άβδηρα και τη Μάνδρα. «Μαζεύουμε το βαμβάκι τώρα. Μετά θα πάμε στα ακτινίδια» μου λέει μια τους. «Μόνο γυναίκες δουλεύουμε εδώ. Οι άνδρες έχουν τις δουλειές τους στις οικοδομές». Οι εργάτριες μιλούν τούρκικα και βουλγάρικα και συνεννοούνται μεταξύ τους στα ελληνικά! Η πολυπολιτισμική αγροτιά της Θράκης χάνεται σε λίγο, οδοιπορώντας στους κιτρινοπράσινους λόφους. «Μπουγιούν τσοκ σιτζιάκ» μου φωνάζουν γελώντας. Ναι, κάνει ζέστη σήμερα…

Αρχαία Άβδηρα

Λίγα χιλιόμετρα νότια, δίπλα στην θρακιώτικη αμμουδιά βρίσκεται ό,τι έχει απομείνει από τα αρχαία Άβδηρα, την θρυλική πατρίδα του μεγάλου ατομικού φυσικού Δημόκριτου. Στο εσωτερικό του οχυρωματικού περιβόλου έχουν ανασκαφεί κατοικίες του 5ου και του 4ου αι. π.Χ. Στην νότια πλαγιά του λόφου βρισκόταν το θέατρο, και στα βόρεια της πόλης απλωνόταν η νεκρόπολη. Σπουδαία πόλη ήταν τα Άβδηρα, «η πανέμορφη των Τηίων αποικία» που έλεγε κι ο Στράβων. Ήταν αρχικά αποικία Κλαζομενίων και ύστερα Τηίων, οι οποίοι ήρθαν εδώ τον 6ο π.Χ. αιώνα. Στα Άβδηρα γεννήθηκαν κι άλλοι επιφανείς διανοούμενοι της αρχαιότητας (πλην Δημοκρίτου), όπως ο πασίγνωστος σοφιστής Πρωταγόρας,  ο φιλόσοφος Λεύκιππος, ο μαθηματικός Βίων, ο φιλόσοφος Ανάξαρχος, ο λυρικός ποιητής Ανακρέων, ο φιλόσοφος Εκαταίος.  Τα Άβδηρα ήταν από τις σημαντικότατες αρχαίες πόλεις της Ελλάδας, με δεκάδες χιλιάδες κατοίκους, συμμετοχή στις Αθηναϊκές συμμαχίες, πλούτο από το εμπόριο και λαμπερά κτήρια. Οι ζηλόφθονες Αθηναίοι βέβαια (οι οποίοι φθονούσαν την ακμή της θρακιώτικης πόλης) δημιούργησαν εναντίων των Αβδηριτών φάμπρικα ολόκληρη ανεκδότων, από τα οποία παρέμεινε ως σήμερα ο δυσάρεστος χαρακτηρισμός «αβδηριτισμός». Υπήρχε δε ολόκληρη συλλογη ανεκδότων για τους Αβδηρίτες, ο «Φιλόγελως». Ο «αβδηρίτης» ήταν κατ αυτούς ο ματαιόδοξος και ανόητος. Τι να πεις? Μύθοι κακών ανθρώπων… Άλλος ένας μύθος βέβαια – καλός αυτή τη φορά…- λέει πως τα Άβδηρα χτίστηκαν από τον Ηρακλή ως ανάμνηση του φίλου του Άβδηρου τον οποίο κατασπάραξαν κάπου εδώ τα ανθρωποφάγα άλογα του βασιλιά των Βιστόνων Θρακών Διομήδη. Ο Ηρακλής στο τέλος δάμασε τα άλογα – τέρατα, ολοκληρώνοντας τον όγδοο άθλο του, αλλά έχασε το φίλο του…

Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αβδήρων εκτίθενται αντικείμενα που βρέθηκαν στην πόλη και τα νεκροταφεία των αρχαίων Αβδήρων. Η έκθεση καλύπτει τη χρονική περίοδο από τον 7ο αι. π.Χ. μέχρι τον 13ο αι. μ.Χ. και η παρουσίαση των εκθεμάτων γίνεται σε τρεις κύριες ενότητες: δημόσιος βίος, ιδιωτικός βίος και ταφικά έθιμα.

Για να ολοκληρώσουμε την εικόνα που σώθηκε ως σήμερα από τα περίφημα αρχαία Άβδηρα πηγαίνουμε και στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αβδήρων, αναμφίβολα ένα από τα μικρά και λιγότερο γνωστά στολίδια της Θράκης! Εγκαινιάστηκε το 2000 και περιλαμβάνει αποκλειστικά και μόνο ευρήματα (ένα μικρό μέρος από τα πάμπολλα που ανεσκάφησαν) από την αρχαία πόλη των Αβδήρων και το Πολύστυλο τα οποία καλύπτουν μια περίοδο από τον 7ο π.Χ. ως τον 13ο μ.Χ. αιώνα! Ανάμεσα σε  πλήθος ειδώλια και νομίσματα θαύμασα μεταξύ άλλων ένα εξαιρετικό ψηφιδωτό με δελφίνια και στάθηκα στην πολύ ιδιαίτερη, υποβλητικά φωτισμένη, αίθουσα των ταφικών εθίμων που περιλαμβάνει σπανιότατες ταφές (όπως την πήλινη σαρκοφάγο κλαζομενιακού τύπου).

Στα βυζαντινά χρόνια, τα Άβδηρα ονομάζονται Πολύστυλον, προφανώς από τους πολλούς στύλους (κίονες) των κτηρίων που υπήρχαν στον χώρο της αρχαίας πόλης. Με τα χρόνια το Πολύστυλον έγινε Μπουλούστρα, όνομα που επικράτησε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Ανηφορίζουμε στο λόφο πάνω από το βυθισμένο αρχαίο λιμάνι μέσα στα αγριόχορτα και σκόρπια πευκάκια. Να δούμε τον βυζαντινό οικισμό του Πολυστύλου. Πολύστυλο ήταν τα βυζαντινά Άβδηρα, «πολίχνιον παράλιον», σπουδαία οχυρωμένη πόλη και έδρα επισκόπου. Λίγα θυμίζουν σήμερα την  επισκοπική του Βασιλική όπως βλέπουμε από τα ακαθόριστα ερείπια της (στα οποία όμως κάθε καλοκαίρι γίνεται μια φορά υπαίθριος εσπερινός!). Το Πολύστυλον εγκαταλείπεται με τη έλευση των Οθωμανών και το νέο χωριό χτίζεται στα ενδότερα στη θέση του σημερινού. Και θα ονομαστεί Μπουλούστρα. Και αργότερα ‘Αβδηρα.

Το σούρουπο από το Πολύστυλο μες στις μυρωδιές που φέρνει το θρακικό πέλαγος είναι έξοχο. Μπροστά μας απλώνονται οι αμμουδερές ακτές της Ξάνθης αλλά και η Σκάλα Αβδήρων, δυστυχώς πολιορκημένη από εξοχικά και πλήθος αυθαίρετα κτίσματα (τα αυθαίρετα είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στην περιοχή).

Τα χρώματα του σούρουπου στη παραλία της Μάνδρας

Οι άσπρες αμμουδιές έχουν πάρει το ρόδινο χρώμα του δειλινού, ψαράδες για σωλήνες και όστρακα ακόμη ψαχουλεύουν τον ρηχό βυθό (οι ντόπιες νοικοκυρές μαγειρεύουν έξοχα τους σωλήνες πιλάφι!), οι βίλες στο Πόρτο Μόλο και την παραλία της Μάνδρας ανάψανε τα φώτα, στις ακακίες του κάμπινγκ έπεσε δροσιά. Προλαβαίνουμε να περπατήσουμε ως τις λασπωμένες όχθες της λιμνοθάλασσας Λαφρούδας για να δούμε ένα κοπάδι φλαμίνγκο. Τα ροζ πουλιά με μια βουή διασχίζουν τα κίτρινα χωράφια, ανοίγουν εκατοντάδες ζευγάρια ασπρορόδινες φτερούγες,  πετάνε ανατολικά, ως τη  διπλανή λιμνοθάλασσα τη Λάφρα.

Η νύχτα πέφτει υγρή στις θρακιώτικες ακτές… Ο μεγάλος λευκός κορμοράνος με ένα ζυγισμένο χτύπημα χώνει το κεφάλι στο νερό και το βγάζει: μια μικρή αθερίνα περνάει στο ράμφος του τις τελευταίες της στιγμές… Ξημερώνει στον υδάτινο κόσμο της Βιστονίδας.

Ξημερώνοντας στη λίμνη Βιστωνίδα

Η μεγάλη θρακιώτικη λίμνη ενώνεται με τη θάλασσα με ένα δαίδαλο από αλμυρόβαλτους, κανάλια, καλαμένιες νησίδες και υφάλμυρα νερά μέσα στον οποίο μυριάδες πουλιά φτεροκοπάνε ολοένα: γλαρόνια, αβοκέτες, κύκνοι, κορμοράνοι, ερωδιοί, πελεκάνοι.  Θαυμάζουμε χαράματα τα φτερωτά από το πολυφωτογραφημένο ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου, μετόχι της Μονής Βατοπεδίου, ανάμεσα στις πολλές καλογερίστικες γάτες και τις γλάστρες με τα βασιλικά. Ο δαίδαλος με τα κανάλια σχηματίζει το περίφημο νταλιάνι της Βιστωνίδας, στην περιοχή Μπουρού. «Καμιά σχέση δεν έχει ο ψαράς με τον νταλιανιτζή» μου είπε ένας ψαράς της Βιστωνίδας και μου εξήγησε τον περίεργο τρόπο ψαρέματος στο νταλιάνι: το πως ανοίγουν τα κανάλια την άνοιξη να μπουν τα ψάρια από τη θάλασσα, και πως μετά τον Αύγουστο αρχίζει η συγκομιδή καθώς τα ψάρια ξαναμπαίνουν στα κανάλια για να ξαναφύγουν και οι νταλιανιτζήδες τα εγκλωβίζουν μαζεύοντας ανάλογα με τη ζήτηση τους θεόρατους κέφαλους (τα νιάκια), τα μυξινάρια, τα λαβράκια, τις τσιπούρες, τα χέλια, την αθερίνα. Οι ψαράδες συνεταίροι είναι από το Πόρτο Λάγος, τη Μάντρα και το Φανάρι. Και η δουλειά δίνει ένα συμπληρωματικό εισόδημα. Η παραγωγή φτάνει τους 150-200 τόνους, κυρίως κέφαλους.

«Η Βιστωνίδα είναι ξεχωριστή λίμνη γιατί έχει γλυκό, αλμυρό και υφάλμυρο νερό» διαβάζω στο έντυπο από το Κέντρο Ενημέρωσης για τις λίμνες, που το βρήκαμε έξω από το Πόρτο Λάγος. Μέσα, στο βόρειο κομμάτι της έχει άφθονα γλυκά νερά από τις εισροές τριών ποταμών, του Κόσυνθου, του Κομψάτου και του Τράβου. Προς τα έξω η λίμνη είναι υφάλμυρη κι όσο πλησιάζει στη θάλασσα τόσο δέχεται περισσότερο νερό από εκεί.

Η Βιστωνίδα περιβάλλεται από καλαμιώνες και ολόγυρα τους απλώνονται εκτάσεις με αρμυρίκια, αλίπεδα, υγρά λιβάδια και παραποτάμια δάση με πλήθη πουλιών όπως νυχτοκόρακες, κρυπτοτσικνιάδες, λευκοτσικνιάδες, σταχτοτσικνιάδες, καλαμοκανάδες, ροδοπελεκάνοι, φλαμίνγκο, κορμοράνοι, καστανόχηνες και  νανόχηνες και άλλα πολλα ψαρια ερπετά, κόσμος ολόκληρος… Το ευαίσθητο αυτό οικοσύστημα κινδυνεύει από τις φερτές ύλες των ποταμών και την υπεράντληση για τις καλλιέργειες. Λένε πως παλαιότερα για να βρεις νερό έσκαβες ως 20 μέτρα: σήμερα χρειάζεται πας συχνά στα 120- 200 μέτρα. Ο υδροφόρος ορίζοντας έχει κατέβει πολύ…

Το Πόρτο Λάγος είναι χτισμένο απάνω στο σμίξιμο της λίμνης με τη θάλασσα. Ελάχιστα γραφικό σήμερα, μόνο στο όνομά του διασώζει ίχνη της απώτατης ιστορίας του: τον όνομά του (Porto Lago, ήγουν λιμάνι της λίμνης) είναι δοσμένο από κάποιους Βενετσιάνους κοντοτιέρους που τα κύματα της θάλασσας έφεραν κάποτε στο θρακικό ακρογιάλι. Είναι μεγάλο εμπορικό λιμάνι, οι περισσότεροι κάτοικοι του χωριού δουλεύουν στο Λιμενικό ταμείο και στον Αλιευτικό συνεταιρισμό: παλιά σιλό, ντεπόζιτα καυσίμων και μεγάλες αποθήκες ορίζουν την εικόνα του.

Πόρτο Λάγος

Τον 19ο αιώνα το Πόρτο Λάγος είχε εξελιχθεί σε εξαγωγικό κέντρο της πλούσιας αγροτικής παραγωγής της πεδιάδας της Γενισέας. Ο καπνός και τα δημητριακά του  εξάγονταν στην Τουρκία και Ευρωπαϊκές πόλεις. Σήμερα το Πόρτο Λάγος βρίσκεται μέσα στην Α’ Ζώνη Προστασίας της Συνθήκης Ραμσάρ αλλά είναι ταυτόχρονα και το σημαντικότερο λιμάνι της Ξάνθης.

Στη πεδιάδα της Γενισέας

Μπροστά από τις προβλήτες  με τις ψαρόβαρκες και τα κοτεράκια ένα πυκνό πευκόφυτο δάσος βουίζει από το πέταγμα των πουλιών. Το δάσος φυτεύτηκε το 1950 για να κόβει την ορμή του νοτιά προς το λιμάνι όμως μέσα στα χρόνια έγινε σπουδαίος βιότοπος και σήμερα έχει περίπου 630 φωλιές από σταχτοτσικνιάδες και λευκοτσικνιάδες. Γι αυτό το λένε οι ντόπιοι «Δάσος των ερωδιών».
Ακούμε τα πουλιά να φτεροκοπάνε μέσα στις φυλλωσιές κι ας μην τα βλέπουμε. Ο ήλιος λάμπει ολόθερμος πάνω από τη λιμνοθάλασσα και η δροσερή σκιά  στις ταβέρνες του Λάγος μας τραβάει σαν μαγνήτης…

Μας μύρισε και ένας κέφαλος στο τηγάνι βέβαια….

Που βρίσκεται

Loading
Center map
Traffic
Bicycling
Transit

Οι ακτές της Ξάνθης βρίσκονται σχετικά κοντά στην πόλη της Ξάνθης και την Εγνατία οδό. Ο καλύτερος τρόπος να έρθετε ως εδώ  είναι αεροπορικώς είτε από Καβάλα (Αεροδρόμιο Χρυσούπολης, 25910-23601) είτε από Αλεξανδρούπολη (Αεροδρόμιο Αλεξανδρούπολης 25510-45198) και στη συνέχεια οδικώς μέσω Εγνατίας. Από τον κόμβο της πόλης στην Εγνατία ακολουθείτε τους ασφαλτόδρομους είτε προς Γενισέα είτε προς Πόρτο Λάγος.

 

ΔΙΑΜΟΝΗ

Porto Vistonis ( 25410-96630) Στο Πόρτο Λάγος δίπλα σχεδόν στην αμμουδιά αλλά και με άνετη πισίνα. Δωμάτια μεγάλα, απλά διακοσμημένα, και με όλες τις ανέσεις.

Πέτρινος Λόφος (25410-96930) Ξενοδοχείο κοντά στα Άβδηρα, ανάμεσα στα χωριά Μάνδρα και Ποταμιά σε μια πλαγιά με εξαιρετική θέα και τέλεια ησυχία. Πισίνα και έδω!

Καμάρα Πιπίνα (25410-29792), Συμπαθητικός ξενώνας σε ανακαινισμένο παλιό αβδηρίτικο σπίτι σε μια από τις γραφικές γειτονιές του χωριού.

ΦΑΓΗΤΟ

«Το χωριό» (25410 51010), στα Άβδηρα: Εξαιρετική ταβέρνα σε μια από τις πιο όμορφες γειτονιές του χωριού. Δοκιμάστε εξαιρετικούς τζιγιεροσαρμάδες, χοιρινό κότσι, λαιμό στο λαδόκολλα με κρεμμύδια και άλλα πάμπολλα.

« Απάγκιο»  (25410 96790) στο Πόρτο Λάγος: Απλή αλλά πολύ καλή ψαροταβέρνα πάνω ακριβώς στο λιμάνι. Τραπεζάκια έξω και πολύ φρέσκο ψάρι: νιάκια, λαβράκια στα κάρβουνα, εκπληκτικά καλαμάρια και μύδια και θαλασσινά άφθονα, όλα από την περιοχή.

«Αθανάσιος Μπάρλας», (25410 51389), στο Μυρωδάτο. Ταράτσα με τραπεζάκια  και θέα!  Πολύ καλά κρεατικά και ψητά στη σχάρα και διάσημοι τζιγεροσαρμάδες!

 

Προηγούμενο άρθροΣτη Μεσσηνία με παιδιά
Επόμενο άρθρο15 Αύγουστος στη Φολέγανδρο
Ο Αντώνης ξεκίνησε το ταξίδι πηγαίνοντας στην Κρήτη να σπουδάσει μαθηματικά και ακόμη δεν το έχει σταματήσει. Μετά από μια μακρά πορεία, ποικίλες σπουδές και αμέτρητα χιλιόμετρα σε κάθε γωνιά της Ελλάδας συνεργάστηκε για πολλά χρόνια με τις εκδόσεις Road ως επικεφαλής χαρτογράφος. Παράλληλα συνέχισε να μπερδεύει τα βιβλία που διαβάζουμε ταξιδεύοντας με αυτά που μας ταξιδεύουν και γι αυτό έγραψε τέσσερις μεγάλους ταξιδιωτικούς οδηγούς Road (για τη Μακεδονία, το Άγιο Όρος και τη Χίο) και ακόμη αρκετά ταξιδιωτικά βιβλία, στις εκδόσεις Φυτράκη, Αδάμ Πέργαμος , Λιβάνη και Ίνδικτος. Γνωρίζει όσο ελάχιστοι ταξιδιωτικοί συγγραφείς την Ελλάδα και συνεργάστηκε για χρόνια με ολες τις μεγάλες ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά γράφοντας πολλούς ταξιδιωτικούς οδηγούς και σχεδιάζοντας χάρτες για διάφορους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης και το περιοδικό «National Geographic». Μαζί με τη Μάγια Τσόκλη έφτιαξαν το ταξιδιωτικό περιοδικό “Passport”, της «Καθημερινής» όπου έγραφε για χρόνια ιστορίες από τις πιο άγνωστες γωνιές της Ελλάδας. Έχει φτιάξει ταξιδιωτικά apps και ήταν αρχισυντάκτης στο ταξιδιωτικό τμήμα της εφημερίδας «Έθνος». Ήταν διευθυντής προγράμματος σε ραδιοφωνικό σταθμό (έχει πολλές εκατοντάδες ώρες στο «ραδιοφωνικό αέρα») και γραφει για πολλά χρόνια σε περιοδικά για τη θάλασσα και τις καταδύσεις. Είναι δημιουργός του travel blog www.thegreektraveller.com και διευθύνει το αθηναϊκό γραφείο του ταξιδιωτικου οργανισμού My Odyssey Ltd, σχεδιάζοντας πολυτελή ταξίδια Κινέζων στην Ελλάδα. Όμως πέρα και πάνω απ όλα αυτά γράφει για να ταξιδεύει. Και ταξιδεύει για να γράφει…

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here