Το “Sodade” αυτή η υπέροχη και λιτή μόρνα που ταξίδεψε σε όλον τον κόσμο, τραγουδισμένη από τη Cesaria Evora στην τοπική διάλεκτο, τα κρεολικά (crioulo), συμπυκνώνει το συναίσθημα του Cabo Verde: ένα ατέλειωτο sodade, μια ασταμάτητη νοσταλγία, αλλά και μια αλληγορία: Μιλάει γι αυτούς που οι Πορτογάλοι μετέφεραν μαζικά για να δουλέψουν, κάτω από φριχτές συνθήκες, στις γειτονικές αποικίες, την Αγκόλα, τη Μοζαμβίκη ή το Σάο Τομέ. Αλλά και για αυτούς που μετανάστευσαν. Μεταφέρει τη μελαγχολία για εκείνους που έφυγαν και δεν ξαναγύρισαν, τον πόνο για όσους άρπαξε η θάλασσα, για την πίκρα για τις ξηρασίες και τους λιμούς που ταλάνισαν το Cabo Verde.

«Ποιος σου έδειξε το μακρύ ταξίδι… Το ταξίδι ως το Σάο Τομέ… Νοσταλγία, Νοσταλγία… Νοσταλγία για τον τόπο μου, το Σαν Νικολάου. Αν μου γράψεις, θα σου γράψω… Αν με ξεχάσεις, θα σε ξεχάσω… Ως τη μέρα που θα γυρίσεις…

Travels by Travelers Νοσταλγία στο Πράσινο Ακρωτήρι FEATURED Αφρική Μουσική MAYA'S PICKS  Πράσινο Ακρωτήριο Σεζάρια Έβορα Πράσινο Ακρωτήρι   Το αρχιπέλαγος του Πράσινου Ακρωτηρίου αποτελείται από δέκα κομμάτια Γης που ξεφύτρωσαν στη μέση του Ατλαντικού Ωκεανού. Δέκα ίχνη που άφησαν πίσω τους προϊστορικές εκρήξεις ηφαιστείων. Ένας τόπος γεννημένος από μια έκρηξη. Σήμερα το Πράσινο Ακρωτήρι, που μόνο πράσινο δεν είναι, έγινε γνωστό και από μια άλλη έκρηξη. Μια μουσική έκρηξη, τραγουδισμένη από τα χείλη της Σεζάρια Έβορα.

Η μουσική του Πράσινου Ακρωτηρίου φτιάχτηκε από τις ηπείρους που βρίσκονται γύρω του. Από την Αφρική, την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και τη Λατινική Αμερική. Ήχοι που συναντήθηκαν στα χρόνια του δουλεμπορίου και της αποικιοκρατίας.

Οι Πορτογάλοι εποίκισαν πρώτοι τα νησιά το 1462 για να τα κάνουν σταθμό ανεφοδιασμού για τα πλοία τους και στη συνέχεια για το σκλαβοπάζαρο. Τον 16ο αιώνα ήταν πλέον αποθήκες για εμπόριο ανθρώπινης σάρκας. Με τον καιρό, λευκοί και μαύροι, μόνοι μέσα στον ωκεανό, έσπειραν γενιές μιγάδων που δεν είχαν μητέρα-πατρίδα, ούτε εθνική ταυτότητα, ούτε γλώσσα. Μόλις τον 20ο αιώνα οι Κρεολοί σταμάτησαν να ντρέπονται για την ανάμικτη καταγωγή τους και άρχισαν να νοιώθουν άνετα με την απόχρωση του δέρματός τους και με τη δική τους, κατάδική τους γλώσσα: τα κριόλου, ένα μωσαϊκό από πορτογαλικά, αφρικανικές διαλέκτους και ολίγα αγγλικά και ισπανικά. Το 1975, όταν έπεσε η χούντα του Σαλαζάρ στην Πορτογαλία, οι κρεολοί του Cabo Verde κέρδισαν την ανεξαρτησία τους. Το Πράσινο Ακρωτήρι όμως δεν ενδιέφερε πλέον κανένα. Οι Καβοβερντιανοί έμειναν να πολεμούν την ξηρασία και τη φτώχια αβοήθητοι. Τα 2/3 ζουν πια έξω από τη χώρα και οι γυναίκες είναι σήμερα ο κορμός της κοινωνίας αυτής, όπου ο γάμος είναι σχεδόν άγνωστη λέξη.

Travels by Travelers Νοσταλγία στο Πράσινο Ακρωτήρι FEATURED Αφρική Μουσική MAYA'S PICKS  Πράσινο Ακρωτήριο Σεζάρια Έβορα Πράσινο Ακρωτήρι   Travels by Travelers Νοσταλγία στο Πράσινο Ακρωτήρι FEATURED Αφρική Μουσική MAYA'S PICKS  Πράσινο Ακρωτήριο Σεζάρια Έβορα Πράσινο Ακρωτήρι   Την ιστορία του Πράσινου Ακρωτηρίου τη διαβάζεις πάνω στα διαφορετικά μουσικά είδη. Όπως στις περισσότερες μουσικές, οι μικρές αποχρώσεις κρύβουν συχνά μεγάλες καμπές τις ιστορίας. Οι μουσικές του Πράσινου Ακρωτηρίου που πρωτακούσαμε από τη Cesaria Evora αφορούν ένα μόνο κομμάτι της μουσικής παράδοσης αλλά το πιο κοντινό στην Ευρώπη, αφού γεννήθηκαν, όπως και η Cesaria, στο λιμάνι του νησιού Sao Vicente, το Mindelo. Γι’ αυτό και τα τραγούδια της αγαπήθηκαν αμέσως στη Δύση. Οι μόρνες, δηλαδή τα αργά και μελαγχολικά τραγούδια, έχουν μέσα τους τα πορτογαλικά φάδο, αλλά και τη βραζιλιάνικη modinha καθώς και το lundum από την Ανγκόλα. Οι κολαδέρες, που είναι πιο ρυθμικά και χορευτικά τραγούδια, έχουν στοιχεία από την Καραϊβική και τη Λατινική Αμερική.

Travels by Travelers Νοσταλγία στο Πράσινο Ακρωτήρι FEATURED Αφρική Μουσική MAYA'S PICKS  Πράσινο Ακρωτήριο Σεζάρια Έβορα Πράσινο Ακρωτήρι
Ο Λεωνίδας Αντωνόπουλος με τον μακαρίτη πλέον Manel d’ Novas, στο σπίτι του στο Μιντέλο.

Όταν επισκέφθηκα το Μιντέλο ζούσαν ακόμη οι βετεράνοι της μόρνα και της κολαδέρα, όπως ο Manuel d’ Novas κο Djack Monteiro όμως η παλιά φρουρά, όπως ο σπουδαίος σαξοφωνίστας Luis Morais και ο τραγουδιστής με τη βελούδινη φωνή, ο Bana, φεύγει. Στη θέση τους ήρθαν νεότεροι συνθέτες και μουσικοί, όπως ο Bau και φωνές όπως η Lura, ο Tito Paris, η Carmen Souza που ζουν στη Λισαβόνα και η Mayra Andrade που ζει στο Παρίσι.

Travels by Travelers Νοσταλγία στο Πράσινο Ακρωτήρι FEATURED Αφρική Μουσική MAYA'S PICKS  Πράσινο Ακρωτήριο Σεζάρια Έβορα Πράσινο Ακρωτήρι
Carmen Souza
Travels by Travelers Νοσταλγία στο Πράσινο Ακρωτήρι FEATURED Αφρική Μουσική MAYA'S PICKS  Πράσινο Ακρωτήριο Σεζάρια Έβορα Πράσινο Ακρωτήρι
Tcheka

Η μουσική ανανέωση έρχεται και από άλλα νησιά, όπως το Santiago που βρίσκεται πιο κοντά στις ακτές της Σενεγάλης και έχει παραδόσεις με έντονο αφρικάνικο χρώμα, όπως το “batuque”, η μουσική των γυναικών, και το απαγορευμένο κάποτε “funana”, με το ακορντεόν σε πρώτο πλάνο. Από το Σαντιάγκο προέρχεται και μία από τις πιο σημαντικές μουσικές προσωπικότητες αυτή τη στιγμή στο Cabo Verde, ο Tcheka. Στα κλαμπ του Μιντέλο και, κυρίως, σε αυτά της Πράια, της πρωτεύουσας του αρχιπελάγους, οι νέοι δεν ιδρώνουν με Cesaria Evora αλλά με “Cola-zouk”, που εισάγουν οι άφθονοι τραγουδιστές της διασποράς, με “kuduro”, που είναι σύνθετη λέξη: «ku», στην κρεόλικη αργκό, θα πει «τα οπίσθια» και «duro» ως γνωστόν είναι το σκληρό, το δυνατό, ενώ η “kizomba” είναι εξαιρετικά δημοφιλές είδος, πιο ρομαντικό και αισθησιακό και, ως εκ τούτου, πολύ δημοφιλές για χορό σε ζευγάρια. Χορευτικές μουσικές κατευθείαν από την ομογάλακτη Ανγκόλα αλλά με πολλές προσμίξεις όχι μόνο από την Αφρική αλλά και από την Καραϊβική και κυρίως την Αϊτή.

Travels by Travelers Νοσταλγία στο Πράσινο Ακρωτήρι FEATURED Αφρική Μουσική MAYA'S PICKS  Πράσινο Ακρωτήριο Σεζάρια Έβορα Πράσινο Ακρωτήρι   Παρά τις διαφοροποιήσεις, οι μουσικές του Πράσινου Ακρωτηρίου βαδίζουν σήμερα χέρι χέρι. Και είναι γεγονός αναμφισβήτητο πως η Cize, όπως την αποκαλούσαν χαϊδευτικά, απλώς –αλλά και δικαίως- άνοιξε την πόρτα για να μπει φως σε ένα μικρό μουσικό παράδεισο.

To playlist του Λεωνίδα:

Προηγούμενο άρθροΚοττάνη: Γεύση από Πομακoχώρια
Επόμενο άρθροΕυρυτανία: Γαλάτες εκεί που πάντα βρέχει…
Γεννήθηκε το 1965 στην Αθήνα. Αποφοίτησε από το Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Παντείου και έκανε Master στην Πολιτική των Μέσων Επικοινωνίας στο City University of London. Ξεκίνησε ως μουσικός επιμελητής και ραδιοφωνικός παραγωγός στα ραδιόφωνα της ΕΡΤ από το 1983. Ως δημοσιογράφος εργάστηκε τη δεκαετία του '80 και του '90 στο ΒΗΜΑ και ΤΑ ΝΕΑ και αργότερα υπήρξε συνεργάτης αρκετών περιοδικών, ενώ για ένα διάστημα ήταν αρχισυντάκτης του περιοδικού «Δίφωνο». Από το 1997 εργάζεται στην ΕΡΤ όπου έκανε την έρευνα και την παρουσίαση της σειράς μουσικών ντοκιμαντέρ "Οι Μουσικοί του Κόσμου" η οποία ολοκληρώθηκε μετά από 30 ντοκιμαντέρ σε περιοχές από την Ασία ως την Καραϊβική και από την Αφρική ως τον Αρκτικό κύκλο. Συνεργάστηκε και παρουσίασε πολλές εκπομπές μουσικού, κυρίως, περιεχομένου αλλά και ντοκιμαντέρ. Ήταν ιδρυτικό στέλεχος του ραδιοσταθμού Jazz FM καθώς και του Kosmos, ενώ έκανε εκπομπές σε αρκετούς ιδιωτικούς ραδιοσταθμούς (Top FM, 902, City 99,5…). Από το 2011 ως το 2013 ήταν Διευθυντής Προγράμματος στον «Αθήνα 9.84» και σήμερα είναι διευθυντής του Kosmos 93,6 & 107,0 όπου παρουσιάζει δίωρη καθημερινή εκπομπή. Έχει κάνει μεταφράσεις βιβλίων, έχει συνεργαστεί με το Μέγαρο Μουσικής και το Φεστιβάλ Αθηνών, ενώ ήταν σύμβουλος του προέδρου του Φεστιβάλ Αθηνών στον τομέα της μουσικής ως το 2011.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here