«Θα δεις… εκεί μέσα, βρέχει συνέχεια…» μου έλεγε ο φίλος μου ο Χρόνης. «Μα τι στο καλό;» σκεπτόμουν,  «άλλο Θεό έχει εκεί μέσα»; Μάλλον. Γι αυτό το λένε Πάνταβρέχει, αυτόν τον τόπο μέσα στο φαράγγι του Κρικελλοπόταμου, μέσα στα εντυπωσιακά βουνά της Ευρυτανίας, σαράντα χιλιόμετρα νότια από το Καρπενήσι.

Travels by Travelers Ευρυτανία: Γαλάτες εκεί που πάντα βρέχει... Ελλάδα Κεντρική Ελλάδα & Εύβοια Φύση και Περιπέτεια Διαδρομές  Πάνταβρέχει Πανταβρέχει Καρπενήσι
Πρωινή ομίχλη στην περιοχή της Ποταμιάς. © Maya Tsoclis

Η πρωινή θέα από το μπαλκόνι μας είναι ιδιαίτερα γοητευτική. Η ομίχλη τυλίγει τα χωράφια και τα πετρόχτιστα σπίτια, κουδούνια αχολογάνε κάπου μακριά, στο βάθος τα γαλανά βουνά ξυπνάνε. Η πριονωτή κορφή της Χελιδόνας λάμπει πορτοκαλιά. Είμαστε στο χωριό Κλαψί. Κλαυσίον κατά τις πινακίδες. Κάλλιον κάποτε κατά τους ιστορικούς.

Travels by Travelers Ευρυτανία: Γαλάτες εκεί που πάντα βρέχει... Ελλάδα Κεντρική Ελλάδα & Εύβοια Φύση και Περιπέτεια Διαδρομές  Πάνταβρέχει Πανταβρέχει Καρπενήσι
Το εσωτερικό του Αγίου Λεωνίδη στο Κλαυσί. ©Nikos Pilos

Έτσι ονομαζόταν η εδώ αρχαία πόλη. Κατηφορίζουμε στην πιο απτή ιστορική της μνήμη: την παλαιοχριστιανική εκκλησία του Αγίου Λεωνίδη, του 5ου μ.Χ. αιώνα, το δάπεδο της οποίας έχει μια εκπληκτική χαμοκέντηση, δηλαδή ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό με χριστιανικά σύμβολα. Δεν είναι συνηθισμένο όνομα για άγιος (γιορτάζει στις 15 Απριλίου), όμως στην Ποταμιά οι άνθρωποι προσεύχονται κυρίως στην Παναγιά και στον Άγιο Λεωνίδη. Ποιος ήταν όμως ο Λεωνίδης? Η περιοχή κατά τον 6ο αιώνα, την εποχή που κτίστηκε και ο ναός, ανήκε στην μητρόπολη Κορίνθου , άρα ο Άγιος Λεωνίδης του Κλαυσίου θεωρείται ότι ήταν πιθανότατα ο επίσκοπος Αθηνών ο οποίος μαρτύρησε το 250 μαζί με 7 γυναίκες στην Κόρινθο κατά τη διάρκεια του μεγάλου διωγμού του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Δέκιου.Ακριβώς μπροστά στα λείψανα της αρχαίας εκκλησίας απλώνονται τα πάλαι ποτέ ευφορότερα κτήματα του χωριού, τα οποία όμως είναι σήμερα εγκαταλειμμένα. Ένα τους φαντάζει ολοζώντανο και καρπερό. Η κυρά Μαρία Ρουμελιώτη βοτανίζει ανάμεσα στις φασολιές, τους ήλιους και τα ιδιότυπα σκιάχτρα της, με τις αποκριάτικες μάσκες και τα ντενεκάκια της μπύρας. «Το κτήμα πρέπει να το αγαπάς για να σε αγαπάει» μου λέει. «Βάζω τους ήλιους για να ανεβαίνουν άνω τους οι φασολιές. Εδώ στην Ποταμιά έβγαιναν τα καλύτερα φασόλια της Ευρυτανίας και το Κλαψί έβγαζε τα περισσότερα».

Γιατί Κλαψί όμως; «Από εκείνα τα χρόνια των Γαλατών. Έγινε μάχη και μεγάλη σφαγή στο χωριό. Από το πολύ κλάμα μετά ονομάστηκε Κλαψί.». Την ιστορία με τους Γαλάτες την ξέρουν όλοι στην περιοχή. Στα Κοκκάλια μάλιστα υπάρχει μνημείο της μάχης (βρέθηκαν κόκαλα πεσόντων εξ ων και το τοπωνύμιο) κατά την οποία Ευρυτάνες και Αιτωλοί διέλυσαν το 279 π.Χ. τον Γαλάτη Βρέννο και το στρατό του. Κοντά στο Κλαψί μάλιστα, στον Αηταξιάρχη, πιστεύεται ότι οι Γαλάτες κατάσφαξαν τους κατοίκους του χωριού. Έκτοτε τα κλάματα και τα δάκρυα – που συνεχίστηκαν και στην Τουρκοκρατία – στέριωσαν στο όνομα του χωριού.

Travels by Travelers Ευρυτανία: Γαλάτες εκεί που πάντα βρέχει... Ελλάδα Κεντρική Ελλάδα & Εύβοια Φύση και Περιπέτεια Διαδρομές  Πάνταβρέχει Πανταβρέχει Καρπενήσι
Τα δάση της Καλιακούδας. ©Chronis Pechlivanidis

Ο δρόμος νότια από το Κλαψί περνάει από το Μουζίλο, ανηφορίζει μέσα στα έλατα και μας χαρίζει την ωραιότερη θέα στην Καλιακούδα. Λίγο πριν την Ανιάδα συνεχίζουμε πια σε χωματόδρομο που διασχίζει ένα δάσος με έλατα, αλήθεια συναρπαστικό. Ο δρόμος περνάει κοντά από τα Λακκώματα, όπου στις 28 Αυγούστου 1823, στην ονομαστή μάχη της Καλιακούδας όπου επαναστατημένοι Έλληνες προσπάθησαν να καθυστερήσουν την πορεία του Μουσταή Πασά της Σκόδρας προς το Μεσολόγγι, αλλά ηττήθηκαν και ανάμεσα στις απώλειες ήταν οι οπλαρχηγοί Ζυγούρης, Τζαβέλλας και Νικολιός Κοντογιάννης

Travels by Travelers Ευρυτανία: Γαλάτες εκεί που πάντα βρέχει... Ελλάδα Κεντρική Ελλάδα & Εύβοια Φύση και Περιπέτεια Διαδρομές  Πάνταβρέχει Πανταβρέχει Καρπενήσι
Οδηγώντας προς το Πανταβρέχει, ανάμεσα στις κορυφές της Καλιακούδας. ©thegreektraveller.com

Ο δρόμος είναι καλοσυντηρημένος και γρήγορα αρχίζουμε να ανηφορίζουμε στο βουνό. Μπροστά μας απλώνονται γυμνές πλαγιές, μεγάλες σάρες και ψηλά ψηλά στο διάσελο στα 1720 μ. σταματάμε να ρουφήξουμε τον λεπτό αέρα και την πανοραμική θέα στις κορφές: το Βελούχι με την πυκνή ομίχλη του, την Χελιδόνα, τα Βαρδούσια, την Οίτη, το Παναιτωλικό. Νότια διακρίνουμε τη βαθιά χαράδρα του Κρικελοπόταμου: είναι ο προορισμός μας. Κατηφορίζουμε τις φουρκέτες του χωματόδρομου και φτάνουμε στα Δολιανά, τα μετονομασθέντα σε Στουρνάρα. Όνομα ουδεμίαν σχέσιν έχον με ομώνυμους τραπεζίτες αλλά προερχόμενο….  «… από τον Άγιο Γεράσιμο του Μεγάλου Χωριού, που λεγόταν Στουρνάρας και ήταν από δω». Αυτο μου λέει ο Πητ Βαστάγης –ομογενής από το Κονέκτικατ – μπροστά στην εκκλησούλα της Αγίας Βαρβάρας του 1717. Τα Δολιανά και αυτά άδειασαν όπως τα περισσότερα χωριά της περιοχής μετά τον Εμφύλιο και οι κάτοικοι τους  έφυγαν για το Μεγάλο Αμερικάνικο Όνειρο. Που για τους περισσότερους ήταν μια μεγάλη πιτσαρία «Εγώ έχω το East Side Pizza »μου λέει ο Πητ.

Travels by Travelers Ευρυτανία: Γαλάτες εκεί που πάντα βρέχει... Ελλάδα Κεντρική Ελλάδα & Εύβοια Φύση και Περιπέτεια Διαδρομές  Πάνταβρέχει Πανταβρέχει Καρπενήσι
Ο Κρικελοπόταμος, πέρα από το φαράγγι του Πανταβρέχει. ©Chronis Pechlivanidis
Travels by Travelers Ευρυτανία: Γαλάτες εκεί που πάντα βρέχει... Ελλάδα Κεντρική Ελλάδα & Εύβοια Φύση και Περιπέτεια Διαδρομές  Πάνταβρέχει Πανταβρέχει Καρπενήσι
Στον Κρικελοπόταμο, λίγο πριν την είσοδο στο φαράγγι του Πανταβρέχει ©thegreektraveller.com

Φτάσαμε πια στην κοίτη του Κρικελοπόταμου. Από εδώ και μετά συνεχίζουμε πεζή. Κατάλευκες κροκάλες τριγυρισμένες από καφεπράσινα διάφανα νερά ομορφαίνουν τη διαδρομή μας. Περνώντας κάτω από μια κρεμαστή γέφυρα μπαίνουμε στο φαράγγι. Σιωπηλοί θαυμάζουμε τα πολύχρωμα πετρώματα τα σταχτιά και βυσσινιά ζωνάρια που σχεδιάζουν αφηρημένες εικόνες, τις πλαγιές που κλείνουν πάνω μας σαν ένας καθεδρικός ναός, λιτός και αυστηρός.

Travels by Travelers Ευρυτανία: Γαλάτες εκεί που πάντα βρέχει... Ελλάδα Κεντρική Ελλάδα & Εύβοια Φύση και Περιπέτεια Διαδρομές  Πάνταβρέχει Πανταβρέχει Καρπενήσι
Παλιά πεζογέφυρα στο φαράγγι Πανταβρέχει ©thegreektraveller.com

 

 

 

Το περπάτημα είναι εύκολο, στρωτό και ευχάριστο, διαδρομή για κάθε ηλικία και είδος πεζοπόρου. Θυμάμαι τον ζωγράφο Κώστα Τσόκλη που κατέβηκε εδώ για κάποιο έργο του. Και δεν ήταν νέος….

Από εδώ και μετά αφήνουμε το ποτάμι και ακολουθούμε μονοπάτι σχεδόν κάθετο με απότομα καγκέλια, που ανηφορίζει μέσα στις θεόπυκνες βελανιδιές και φτάνει σε ένα χωριό φάντασμα. Έχοντας περάσει μια κινούμενη γη από βελανιδόφυλλα, καταϊδρωμένοι φτάνουμε στην Κοντίβα, ένα από τα ελάχιστα ορεινά χωριά στα οποία ποτέ δεν έφτασε δρόμος. Στο ζεστό μεσημέρι μια παγωμένη ησυχία απλώνεται πάνω από τα εξαιρετικά παλιά, πέτρινα σπίτια και την εκκλησία του Σωτήρα. Τριγύρω βλέπουμε χαράδρες, αδυσώπητα βουνά και θολές κορφές στον ήλιο. Ένα τοπίο σκληρό και γοητευτικό… Ιδανικό ωστόσο για τα χιλιάδες γίδια των κτηνοτρόφων της Κοντίβας που έβοσκαν κάποτε στις γύρω πλαγιές με τα πουρνάρια και τα φελίκια….

Ακολουθούμε ένα μονοπάτι δίπλα από  σάρες, στουρναρόπετρες και πατήματα αγριογούρουνων και επιστρέφουμε ξανά στα Δολιανά.

Ο Νίκος Μουτογιάννης, ο μοναδικός κάτοικος του χωριού, ευτυχισμένος στο βουνίσιο του βασίλειο μάζεψε φασολάκια από το μπαξέ και μας τα μαγείρεψε με αρνάκι. Πίνουμε κρασί κοιτάζοντας τα λαγοτόμαρα και τα δίκαννα στους τοίχους. «Τα Δολιανά ήταν το πιο πλούσιο χωριό γιατί είχε πολύ νερό.Είχε δύο μαγαζιά και μύλους. Στον εμφύλιο εδώ είχαν τα έμπεδα οι αντάρτες.

Travels by Travelers Ευρυτανία: Γαλάτες εκεί που πάντα βρέχει... Ελλάδα Κεντρική Ελλάδα & Εύβοια Φύση και Περιπέτεια Διαδρομές  Πάνταβρέχει Πανταβρέχει Καρπενήσι
Το όνειρο του Αντώνη… (από τα χεράκια της Μάγιας…)

Έκαναν δύο μήνες εκπαίδευση και έφευγαν για μάχες.» μας λέει.  Κάτω από το μπαλκόνι του μεγάλες χρυσοπράσινες κολοκύθες λιάζονται σαν μωρά στο καταπράσινο λίκνο τους. Στο κασετόφωνο ακούω κλαρίνα. «Τα Δολιανά και η Κοντίβα δεν είχαν μουσικούς, είχαν  όμως ανθρώπους με χάρη..» τον ακούμε να μας φωνάζει καθώς φεύγαμε…

Το βράδυ σκέφτομαι τους Γαλάτες που μελετάνε όλοι στην Καλιακούδα. Τις μάχες τα αίματα, τα κόκαλα στα Κοκάλια. Διαβάζω ένα Αστερίξ πριν κοιμηθώ. Είδα όνειρο ένα χοντρό τύπο με κοτσίδες στον Κρικελλοπόταμο…


Πρακτικές πληροφορίες

Το Πανταβρέχει και το φαράγγι του Κρικελοπόταμου βρίσκονται νότια του Καρπενησίου ανάμεσα στα χωριά Στουρνάρα και Ροσκά. Ο καλύτερος τρόπος για να προσεγγίσεις το φαράγγι είναι μέσω το χωριού Ανιάδα.

ΔΙΑΜΟΝΗ

 «Ανεράδα Inn » (22370 41479). Πολύ ιδιαίτερος ξενώνας στο Μεγάλο Χωριό με ρομαντική ατμόσφαιρα και English country style διακόσμηση. Μας αρέσει ιδιαίτερα ο ωραίος κήπος για το καλοκαίρι με φωτισμένα δέντρα και κιόσκι με αέρινα υφάσματα και αναμμένα κεριά.

«Μαγεμένο βουνό»  (22370-21327). Καλόγουστος ξενώνας στο Κλαυσί, χτισμένος με πέτρα και ξύλο,  με πέντε σουίτες, διακοσμημένες με νότες πολυτέλειας. Η θέα από τα μπαλκόνια του είναι εξαίσια.

«Old Inn» (22370 25201). Όμορφος ξενώνας στους Κορυσχάδες, με πολύ προσεγμένη αρχιτεκτονική (ξύλινοι εξώστες, λιθοσκέπαστες στέγες, ξύλινα ζωνάρια που δένουν τους πέτρινους τοίχους, ξυλόγλυπτα κλπ). Αγαπάμε ιδιαίτερα τα σκαλιστά του ταβάνια και την υπέροχη θέα στον Αγραφιώτη.

ΦΑΓΗΤΟ

«Το Χωριάτικο» (στο Νέο Μικρό Χωριό, 22370 41257). Η οικογένεια Νασιόπουλου και υποδέχεται τους πιστούς της φίλους στην απλή αίθουσα με το τζάκι. Ο κ. Νασιόπουλος έχει το πόστο του στην ψησταριά και ψήνει με περισσή τέχνη κρεατικά στη σούβλα (ή σούφλα όπως τη λένε στην περιοχή). Αρνάκια, κατσίκια, κοντοσούβλια, κοκορέτσια, όλα πεντανόστιμα. Αν προτιμάτε κάτι πιο… ελαφρύ θα σας προσφέρουν πίτες, μεζέδες και μαγειρευτά.

«Το Πέταλο», στον Γάβρο (22370-41487).  Κάποτε ήταν ένα μικρό μαγαζί, με λίγα τραπέζια, δυο-τρία εδέσματα, μερικά ψητά στα κάρβουνα. Τα χρόνια πέρασαν, η αξία της Σταυρούλας και του Παναγιώτη αναγνωρίστηκε, οι επισκέπτες εκτίμησαν την φιλοξενία και το καλό φαγητό στην ταβέρνα με την όμορφη διακόσμηση. Και φυσικά εκτιμησαν τη νοστιμιά των γεύσεων: κυνήγι σε διάφορες συνταγές, γίδα βραστή, στιφάδο, κουνέλι λεμονάτο, χοιρινό στο φούρνο με πατάτες, αρνάκι, ψητά κρεατικά, φασολάδα αλλά και ψητή πέστροφα. Ανοιχτά Σαββατοκύριακα.

«Το σπίτι του ψαρά» (22370 41202), στο Γάβρο. Ο Θύμιος Ντουφέκιας έχει την πιο παλιά ταβέρνα της περιοχής. Καθισμένοι στην ευχάριστη αίθουσα ή στο αίθριο, έχοντας θέα στον Καρπενησιώτη ποταμό, θ’ απολαύσετε τη σπεσιαλιτέ: πέστροφα ψητή ή στο τηγάνι με βούτυρο. Το μαγαζί όμως που είναι από τα παλαιότερα της περιοχής έχει και μαγειρευτά ή ψητά κρέατα. Φημίζεται δε για το γεμιστό μπιφτέκι του.

«Αδερφοί Μαθέ» (22370 22397), στο Κλαυσί. Ευχάριστος χώρος, καλή εξυπηρέτηση και καλό φαγητό: Πίτες, κυνήγι, ψητά κρεατικά και ο κορυφαίος Βλαχομεζές που είναι κατσίκι στο φούρνο με τυριά! Από τις καλύτερες ταβέρνες της περιοχής με κορυφαία θέα στην Ποταμιά και ζεστή ατμόσφαιρα.

Προηγούμενο άρθροΝοσταλγία στο Πράσινο Ακρωτήρι
Επόμενο άρθροΆθως, στην πύλη του Παραδείσου
Ο Αντώνης ξεκίνησε το ταξίδι πηγαίνοντας στην Κρήτη να σπουδάσει μαθηματικά και ακόμη δεν το έχει σταματήσει. Μετά από μια μακρά πορεία, ποικίλες σπουδές και αμέτρητα χιλιόμετρα σε κάθε γωνιά της Ελλάδας συνεργάστηκε για πολλά χρόνια με τις εκδόσεις Road ως επικεφαλής χαρτογράφος. Παράλληλα συνέχισε να μπερδεύει τα βιβλία που διαβάζουμε ταξιδεύοντας με αυτά που μας ταξιδεύουν και γι αυτό έγραψε τέσσερις μεγάλους ταξιδιωτικούς οδηγούς Road (για τη Μακεδονία, το Άγιο Όρος και τη Χίο) και ακόμη αρκετά ταξιδιωτικά βιβλία, στις εκδόσεις Φυτράκη, Αδάμ Πέργαμος , Λιβάνη και Ίνδικτος. Γνωρίζει όσο ελάχιστοι ταξιδιωτικοί συγγραφείς την Ελλάδα και συνεργάστηκε για χρόνια με ολες τις μεγάλες ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά γράφοντας πολλούς ταξιδιωτικούς οδηγούς και σχεδιάζοντας χάρτες για διάφορους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης και το περιοδικό «National Geographic». Μαζί με τη Μάγια Τσόκλη έφτιαξαν το ταξιδιωτικό περιοδικό “Passport”, της «Καθημερινής» όπου έγραφε για χρόνια ιστορίες από τις πιο άγνωστες γωνιές της Ελλάδας. Έχει φτιάξει ταξιδιωτικά apps και ήταν αρχισυντάκτης στο ταξιδιωτικό τμήμα της εφημερίδας «Έθνος». Ήταν διευθυντής προγράμματος σε ραδιοφωνικό σταθμό (έχει πολλές εκατοντάδες ώρες στο «ραδιοφωνικό αέρα») και γραφει για πολλά χρόνια σε περιοδικά για τη θάλασσα και τις καταδύσεις. Είναι δημιουργός του travel blog www.thegreektraveller.com και διευθύνει το αθηναϊκό γραφείο του ταξιδιωτικου οργανισμού My Odyssey Ltd, σχεδιάζοντας πολυτελή ταξίδια Κινέζων στην Ελλάδα. Όμως πέρα και πάνω απ όλα αυτά γράφει για να ταξιδεύει. Και ταξιδεύει για να γράφει…

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here